PTSS: het geheugen dat weigert verleden te worden
De meeste gebeurtenissen in een mensenleven verdwijnen langzaam naar de achtergrond. Ze worden herinneringen. Ze krijgen een plaats in de tijd en verliezen hun directe macht over het heden.
Bij posttraumatische stressstoornis (PTSS) gebeurt precies het tegenovergestelde.
Een traumatische gebeurtenis wordt geen herinnering, maar een permanent actief systeem in het brein. Het verleden weigert verleden te worden. Het blijft zich gedragen alsof het nog steeds plaatsvindt.
Het menselijk zenuwstelsel is gebouwd op een eenvoudige logica: herkennen, beoordelen, reageren. Wanneer iemand echter wordt geconfronteerd met extreem geweld, zoals een poging tot moord, wordt dat systeem ontregeld. Het brein registreert niet alleen dat er gevaar was, maar blijft ook daarna functioneren alsof dat gevaar elk moment kan terugkeren.
De gebeurtenis wordt daardoor geen afgesloten hoofdstuk. Zij wordt een permanent referentiepunt.
Wie PTSS heeft, leeft niet alleen met een herinnering aan een gebeurtenis. Hij leeft met een voortdurende herhaling ervan. Niet noodzakelijk in beelden, maar in een constante staat van waakzaamheid. De wereld wordt anders gelezen. Situaties worden anders geïnterpreteerd. Mensen worden anders beoordeeld.
Veiligheid verandert van een vanzelfsprekend gegeven in een hypothese die telkens opnieuw moet worden getest.
Dit mechanisme is geen zwakte en geen psychologische afwijking. Het is juist het gevolg van een systeem dat zijn werk te serieus neemt. Het brein heeft geleerd dat de werkelijkheid gevaarlijk kan zijn en weigert daarna nog naïef te zijn.
In mijn boek wordt deze realiteit niet beschreven vanuit een klinisch handboek, maar vanuit de ervaring zelf. Niet als diagnose, maar als dagelijkse toestand. Het is een beschrijving van hoe een mens probeert te functioneren in een wereld die plotseling zijn vanzelfsprekendheid heeft verloren.
Het boek laat zien dat een moordaanslag niet alleen een gebeurtenis is, maar een breuklijn in een leven. Er is een tijd vóór en een tijd ná.
En tussen die twee ligt een moment dat misschien kort was, maar dat het verdere leven structureel verandert.
