Er zijn momenten waarop ik het nieuws aanzet en zie hoe mensen met tranen in de ogen op een podium staan, toegejuicht omdat ze één groot levensevent hebben overwonnen. Een ongeluk, een ziekte, een faillissement. De camera zoomt in, het publiek klapt, de presentator knikt ernstig.
Het is mooi en oprecht. Tegelijk herinnert het me eraan hoe onze aandacht zich van nature richt op wat overzichtelijk is. Een enkele golf past binnen ons begrip; een orkaan overstijgt het meestal. Niet door onwil, maar omdat de geest nu eenmaal makkelijker houvast vindt in eenvoud dan in het geheel.
In mijn eigen leven kwamen rampspoeden nooit in porties, nooit met tussentijd om adem te halen. Ze kwamen achter elkaar, alsof het lot een slecht afgestemde machine was die maar niet wilde stoppen met uitdelen.
Ik heb gezien hoe je van miljonair in het ene jaar naar de voedselbank in het volgende kunt gaan. Hoe een verkeerde medische diagnose niet alleen je vertrouwen breekt, maar bijna je leven. Ik heb ervaren wat het betekent wanneer iemand je daadwerkelijk wil doden, en hoe stil de wereld daarna wordt. PTSS is geen litteken. Het is een restant van een explosie die nooit helemaal stopt met nagalmen.
Ik heb ontdekt
Ik heb ontdekt dat accountants, zakenpartners en mensen die ‘je beste belangen’ zouden moeten beschermen even makkelijk in stilte hun hand in je toekomst steken om er stukken uit te breken.
Dat rechters soms uitspraken doen die alleen te begrijpen zijn wanneer logica geen rol meer speelt.
Dat een foutieve frauderegistratie door de Belastingdienst niet alleen een regel is in een systeem, maar een blokkade in een leven.
Tussendoor werd ik geconfronteerd met een diagnose die alles verklaarde en tegelijk alles openbrak: autisme. Niet als etiket, maar als sleutel. Een sleutel naar begrip, en tegelijk naar het besef dat mijn hele leven lang andere mensen de handleiding hadden gehad, en ik niet.
En dan was er de scheiding, de kinderen die verder weg kwamen te staan, het lichaam dat zijn eigen koers begon te varen, alsof het zich losmaakte van mijn wil.
Wat de oorzaak ook was, het gevolg bleef hetzelfde: een gevoel van fysieke onbetrouwbaarheid dat je simpelweg aan de lijst toevoegt. Niet dramatisch, niet theatraal. Gewoon een feit in een lange rij feiten.
Niet een enkele gebeurtenis
Wanneer ik op televisie zie hoe een enkele gebeurtenis wordt uitgekozen en verheven tot drama of triomf, dringt zich een stille gedachte aan mij op. Geen emotie, slechts observatie.
Het menselijk leven bestaat niet uit één lineair narratief, maar uit een sequentie van overlappende existenties die elkaar voortdurend vervangen. Een mens kan meerdere levens in hetzelfde lichaam doorlopen, lagen van ervaring opstapelen als geologische tijd, oude identiteiten laten verstoffen in het innerlijk archief, en toch onzichtbaar blijven voor het collectieve oog.
Het leert mij telkens opnieuw dat erkenning niet verbonden is aan de diepte van iemands werkelijkheid, maar aan de verteerbaarheid ervan. De samenleving beschikt over een voorkeur voor eenvoud, niet voor complexiteit. Wat helder en enkelvoudig is, sluit naadloos aan bij het menselijk begripsvermogen en wordt daardoor moeiteloos herkend en gevierd. Wat daarentegen gelaagd, onregelmatig en ontwricht is, overschrijdt de cognitieve contouren waarbinnen mensen betekenis kunnen ordenen, en zinkt om die reden stil weg in de achtergrond van het bestaan. Complexiteit vraagt om een vorm van aandacht die zelden wordt opgebracht. Mijn eigen verhaal heeft nooit binnen die eenvoudige kaders gepast.
Het is complex, gelaagd. En onhandig voor de omgeving en ongeschikt voor applaus.
Misschien is dat precies waarom ik het nu opschrijf.
Niet om bijval te zoeken, maar om eindelijk mijn eigen geschiedenis te erkennen – in de enige taal die nooit tegen mij heeft gelogen: die van de logica, de nuance en het scherpe licht van waarheid.
